Amerika Birleşik Devletleri Merkez Bankası (FED) faiz kararları, küresel piyasalarda Dolar Endeksi (DXY) üzerinden ONS altın fiyatını, Türkiye iç piyasasında ise USD/TRY paritesi çarpanı ile gram altın fiyatını belirleyen temel makroekonomik fonksiyondur.
ABD Merkez Bankası (FED) Faiz Oranları ve Dolar Endeksi (DXY) İlişkisi
FED Açık Piyasa Komitesi (FOMC) politika faizini belirler. Bu faiz oranı, Amerikan Dolarının küresel piyasalardaki taban borçlanma maliyetini oluşturur. FED politika faizini artırır. ABD Hazine tahvil getirileri yükselir. Küresel fonlar risksiz getiri sunan dolar varlıklarına yönelir. DXY değeri artar. DXY, Amerikan Dolarının altı majör fiat para birimi karşısındaki ağırlıklı geometrik ortalamasını ölçer.
| Para Birimi | DXY İçindeki Ağırlığı (%) |
| Euro (EUR) | 57.60 |
| Japon Yeni (JPY) | 13.60 |
| İngiliz Sterlini (GBP) | 11.90 |
| Kanada Doları (CAD) | 9.10 |
| İsveç Kronu (SEK) | 4.20 |
| İsviçre Frangı (CHF) | 3.60 |
FED faiz indirimleri ters fiyatlama yaratır. Doların küresel arzı artar. DXY endeksi düşer. Bu mekanizma, küresel emtia piyasalarındaki değerleme modellerinin ilk adımını oluşturur. DXY endeksindeki hareketlilik, altın fiyatlamasının yapılacağı temel para biriminin satın alma gücünü tayin eder.
DXY Endeksinin Küresel ONS Altın Fiyatlarına Ters Korelasyonu
Uluslararası altın piyasasında standart işlem birimi ONS’tur. Bir ONS tam olarak $31.1034768$ gram ağırlığındadır. Küresel referans fiyatları LBMA (London Bullion Market Association) belirler. ONS fiyatı Amerikan Doları cinsinden işlem görür. DXY endeksi ile ONS altın arasında matematiksel olarak negatif korelasyon bulunur. Altın fiziksel bir varlıktır. Altının faiz getirisi yoktur. Yüksek FED faizleri, altını portföyde tutmanın fırsat maliyetini artırır. Kurumsal yatırımcılar altını satar. ONS fiyatı düşer.
| FED Para Politikası | DXY Yönü | Fırsat Maliyeti | ONS Altın Yönü |
| Faiz Artışı (Sıkılaşma) | Yükselir | Artar | Düşer |
| Sabit Bırakma | Yatay | Sabit | Yatay |
| Faiz İndirimi (Genişleme) | Düşer | Azalır | Yükselir |
Algoritmik fonlar bu ters korelasyonu fiyatlama modellerinde kullanır. DXY endeksindeki $\%1$’lik artış, ONS fiyatında doğrudan iskontoya sebep olur. ONS altındaki bu dolar bazlı değişim, lokal piyasalardaki yerel para birimi hesaplamalarına veri sağlar.
ONS ve USD/TRY Çarpanı Üzerinden Türkiye Gram Altın Reaksiyonu
Türkiye iç piyasasında gram altın fiyatı, ONS değeri ve USD/TRY paritesinin çarpımı ile belirlenir. İç piyasa döviz fiyatlamalarında TCMB (Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası) kurları baz alınır. Fiziki işlemlerde Kapalıçarşı piyasası, Kuyumcular Odası kotaları ve Darphane arzı nihai fiyatı şekillendirir. Gram altın 24 ayardır. 24 ayar altın $0.995$ veya $0.999$ milyem saflık derecesine sahiptir.
Gram altın teorik fiyatlama ve piyasa entegrasyon süreçleri şu adımları içerir:
- ONS altının $1$ gramlık USD karşılığı hesaplanır.
- USD/TRY paritesi ile TL cinsinden teorik fiyat bulunur.
- Fiziki ithalat maliyetleri, sigorta ve gümrük primleri fiyata eklenir.
- Kapalıçarşı işlem tahtalarındaki fiziki talep primi ve alım-satım yönündeki %1.2 ile \%2.5 aralığındaki makas payı baz fiyata uygulanır.
- Uluslararası piyasa ile iç piyasa arasındaki fiyat uyumsuzluklarında lisanslı kurumlar arbitraj yapar.
FED faiz artırdığında ONS düşer. USD/TRY paritesi yükselir. Türkiye iç piyasasında gram altın fiyatı bu iki bağımsız vektörün bileşkesine göre oluşur. Düşen ONS ve yükselen USD/TRY, gram altın fiyatı üzerinde dengeleyici etki kurar.
| ONS Yönü (Küresel) | USD/TRY Yönü (Yerel) | Gram Altın (TRY) Yönü |
| Düşüş | Sabit | Düşüş |
| Düşüş | Yükseliş | Dengeleyici (Yatay/Sınırlı Değişim) |
| Yükseliş | Yükseliş | Çift Çarpanlı Yükseliş |
| Yükseliş | Sabit | Yükseliş |
Bu formülasyon, fiziki altın türlerinin fiyatlamasını doğrudan yönetir. Çeyrek altın, Ziynet Altın üst grubuna aittir. Çeyrek altın $22$ ayardır. Darphane tarafından basılan çeyrek altın $0.916$ milyem saflıkta ve $1.75$ gram ağırlığındadır. $24$ ayar gram altındaki her fiyat değişimi, $0.916$ saflık çarpanı ve $1.75$ ağırlık çarpanı ile standardize edilerek çeyrek altın piyasa fiyatına yansır.