Has altın (astar), rafineriler tarafından işlenmiş 0.995 veya 0.999 saflık derecesine sahip, standart bir ağırlık veya paketleme taşımayan levha formundaki altın türüdür; 24 ayar paketli gram altın ise standartlarda üretilmiş, seri numarası ve sertifikası bulunan, ağırlığı 1 gram ile 100 gram arasında değişen standartlaştırılmış yatırım aracıdır.
Has Altın (Astar) Tanımı ve Fiziksel Kesim Yapısı
Astar altın, kuyumculuk sektöründe ham madde işlevi görür. Kapalıçarşı piyasasında bu ürün “çekili altın” veya “levha altın” isimleriyle işlem görür. Fiziksel formu düzensizdir. Kuyumcular veya altın toptancıları, astar altını teneke makası kullanarak keser. Hassas teraziler kesilen parçanın ağırlığını 0.01 gram hassasiyetle ölçer.
Saflık derecesi genellikle 0.995 Milyem seviyesini gösterir. Küresel piyasalardaki ONS fiyatı ve Dolar/TL kuru astar altının anlık TL değerini belirler. Astar altın ambalaj veya sertifika barındırmaz. Bu durum üretim işçiliği maliyetini sıfıra indirir. Astar altın TL fiyat hesaplama adımları şöyledir:
- Küresel ONS Fiyatı / 31.10 = 1 Gram Altın (USD)
- 1 Gram Altın (USD) x Dolar/TL Kuru = 24 Ayar 1 Gram Altın (TL)
- 24 Ayar 1 Gram Altın (TL) x 0.995 (Saflık Çarpanı) = 1 Gram Astar Altın Fiyatı (TL)
Astar altın yatırımının temel mantığı saf maden değerine odaklanmaktır. Yatırımcı ambalaj maliyeti ödemez.
24 Ayar Paketli Gram Altın Sertifikasyon ve Rafineri Süreçleri
Paketli gram altın, Darphane onayı veya uluslararası LBMA (Londra Külçe Piyasası Birliği) akreditasyonu bulunan rafineriler tarafından basılır. Üretim süreci döküm, haddeleme, presleme ve paketleme aşamalarını içerir. Rafineriler altını 1, 2.5, 5, 10, 20, 50 ve 100 gramlık standart kalıplara basar. Paketli altın 0.995 veya 0.999 milyem saflık oranına sahiptir.
Blister ambalaj (sert plastik kaplama) altını fiziksel temas ve dış etkenlerden korur. Ambalaj yüzeyinde rafineri logosu, gramaj, saflık derecesi, üretim yılı ve benzersiz seri numarası yer alır. Bu veriler Kuyumcular Odası denetimlerinde ürünün orijinallik kanıtını oluşturur. Üretim, paketleme, sigorta ve lojistik işlemleri ürüne doğrudan işçilik maliyeti ekler.
| Özellik | Has Altın (Astar) | 24 Ayar Paketli Gram Altın |
| Fiziksel Form | Düzensiz levha (kesilebilir) | Standart kalıp (bütün) |
| Ağırlık Standardı | Yok (Terazide ölçülür) | 1g, 5g, 10g, 50g, 100g |
| Saflık (Milyem) | 0.995 | 0.995 / 0.999 |
| Sertifika/Ambalaj | Yok | Var (Blister Ambalaj) |
| Üretim Maliyeti | Yok (Sıfır işçilik) | Var (Rafineri + Ambalaj işçiliği) |
Kuyumcu Ekranlarında Astar ve Gram Altın Makas (Spread) Oranları
Altın piyasasında alış fiyatı ile satış fiyatı arasındaki farka makas (spread) denir. Astar altın üretim maliyeti ve ambalaj içermez. Kuyumcu toptan ekranlarında astar altın makas aralığı dar bantta hareket eder. Paketli gram altın maliyet kalemleri (rafineri, ambalaj, lojistik) nedeniyle geniş makas aralığı ile fiyatlanır.
Yatırımcılar yüksek montanlı işlemlerde Arbitraj fırsatlarını değerlendirirken düşük makas aralığı sunan astar altını kullanır. TCMB gösterge kurları ile İstanbul Kapalıçarşı fiziki piyasası arasındaki fiyat ayrışmaları, astar ve paketli altın fiyatlarına farklı oranlarda yansır. İşçilik maliyeti, alım-satım anında doğrudan paketli gram altın yatırımcısının zarar hanesine yazılır.
| Yatırım Aracı | Ortalama Makas Aralığı (Alış-Satış Farkı) | İşçilik Maliyeti Etkisi | Geri Dönüşüm (Bozdurma) Kesintisi |
| Has Altın (Astar) | Düşük (Örn: 2 – 5 TL/Gram) | %0 | Sadece milyem ve kur farkı |
| Paketli Gram Altın | Yüksek (Örn: 15 – 30 TL/Gram) | %0.5 – %1.5 | İşçilik/Ambalaj maliyeti yanar |
Makas aralığı piyasadaki likidite durumuna ve işlem hacmine göre anlık değişir. Yatırımcı gramaj hedefini büyüttükçe paketli altının toplam işçilik zararı matematiksel olarak artar.